Inspirerende illusies en filosofische vragen in De Volle Vuilkar

Wie dacht dat je tijdens een theatervoorstelling altijd lekker in het rode pluche weg kunt zakken, heeft het mis.


Theater is er namelijk óók in allerlei andere vormen. Zelfs… in een vuilniswagen! Dit najaar stond de Volle Vuilkar bij verschillende basisscholen in Meierijstad. Een échte vuilniswagen, verbouwd tot magische plek waar kinderen getrakteerd worden op inspirerende illusies en filosofische vragen.

Als je aankomt bij de Odaschool in Sint-Oedenrode op deze vrijdagochtend, dan is het net alsof er toevallig op dat moment vuil opgehaald wordt. Op het schoolplein staan kliko’s en een grote vuilniswagen, en twee vuilnismannen met hesjes zijn er ‘aan het werk’. “Goedemorgen allemaal!” roepen ze als groep 6 van de Odaschool zich verzameld heeft op het plein. “We gaan straks de vuilniswagen in en dan moeten jullie goed luisteren en kijken. Oren en ogen open, kleppen dicht en handen binnenboord!” De laadklep gaat naar beneden en in twee groepen gaan de kinderen naar binnen, iedere groep aan één kant van de kar. “Het is alleen al leuk dat je er überhaupt in mag”, fluistert Menno Roozendaal, wethouder van (onder andere) jeugd en kunst & cultuur, die deze dag aansluit in de Volle Vuilkar.

Voorstelling vol wijsheden
In de vuilniswagen is het donker en de leerlingen blijven aan beide kanten in een lange rij staan, met tussen hen in een grote berg ‘vuilnis’. Van fiets tot speelgoed-piratenschip, van megafoon tot projector, van stoplicht tot versleten jas. “Wauw!” zegt een meisje. “Dit lijkt wel een attractie van de Efteling!” In het donker klinkt plotseling een stem: “Welkom in mijn stalen buik. Dit is geen eind- of beginpunt. Dit is de plek waar alles wacht. Mijn kaken malen niet… Kijk maar goed om je heen. Dan kun je nieuwe vrienden maken. Toevallige ontmoetingen leiden soms tot onvergetelijke vriendschappen.” Het is de introductie tot een voorstelling vol wijsheden, die verkondigd worden door het afval zelf. Met licht- en geluidseffecten wordt duidelijk gemaakt welk stuk afval er praat. De vuilstukken praten met elkaar, benoemen herkenbare situaties voor de kinderen, stellen vragen én zitten vol filosofische uitspraken. “Als niemand je ziet, wie ben je dan eigenlijk?” vraagt de beamer zich af. En de fiets vertelt over zijn vroegere eigenares, met wie hij veel heeft meegemaakt: “We zijn samen gevallen, dat hoort erbij.” De schatten die uit de jaszak van een kind zijn gehaald: “Soms is afscheid onvermijdelijk. Dan móét je afscheid nemen en voel je je leeg. En weet je weer wat je mist.”

“Dit is precies wat wij onze leerlingen mee willen geven: je hebt misschien dingen meegemaakt die je gekwetst hebben, maar toch hoor je erbij.”

Creativiteit aanjagen
De kinderen reageren heel puur op alles wat er gebeurt. Als de rookmachine aangaat: “Kijk, rook! Iek! Dit is spannend!” “Ja, dat ding is bezeten! Creepy!” En als de neonbuizen mooie visuele effecten geven: “Oh! Dit is vet!” “Het is mooi dat kinderen primair reageren”, zegt Menno Roozendaal na afloop. “Ik kijk ook heel bewust naar die reacties: hebben ze hun ogen open of dicht? Zijn ze stil of roepen ze dingen? Kinderen zijn heel divers in hun reacties, en ze mogen met deze voorstelling doen wat ze zelf willen. Het is mooi dat Cultuurkade hiermee nieuwe toepassingen van theater - en nieuwe toepassingen van licht, geluid en verhalen - laat zien aan deze doelgroep. Een vuilniswagen is niet het eerste waar mensen aan denken bij theater. Door ze in contact te brengen met dit soort creatieve voorstellingen, willen we ook hún creativiteit aanjagen. Kinderen zijn van nature heel creatief. Als gemeente willen we hen daar graag in stimuleren en de ruimte in geven.”

Voorstellingsvermogen triggeren
“Met deze voorstelling triggeren we het voorstellingsvermogen”, vertelt Juup Luijten, één van de ‘vuilnismannen’ van Schippers&VanGucht, het gezelschap dat deze voorstelling verzorgt. “De illusies inspireren enerzijds en dagen anderzijds uit om dingen van een andere kant te bekijken. Als mensen hebben we heel veel oordelen en daar baseren we conclusies op. Deze voorstelling vraagt van de bezoekers om de andere kant te belichten.”

“Mij zijn vooral de woorden van het piratenschip bijgebleven”, vertelt de juf van deze klas. “Dat piratenschip was kapot, maar vond dat het daardoor juist beter werd. Zij hóórden oud en niet heel te zijn en als er stukjes zouden ontbreken, dan was dat voor hen alleen maar goed. En als je kapot was of niet compleet, dan hoorde je júíst bij hen. Dat is precies wat wij onze leerlingen iedere dag mee willen geven: je hebt misschien dingen meegemaakt die je gekwetst hebben, maar toch hoor je erbij. Je bent uniek!”

Even écht wat anders
De eerste reacties in de klas na afloop zijn even filosofisch als praktisch. “Mij viel op dat die beamer heel oud was, maar toch nog licht probeerde te geven”, zegt een jongen. “En ik heb geleerd dat je zo min mogelijk moet weggooien”, zegt een meisje. En een andere jongen: “Ik had gedacht dat het heel anders zou zijn. Dat we naar een voorstelling zouden gaan zitten kijken, zoals in het gewone theater. Maar dit was wel even écht wat anders.” En dat was precies de bedoeling, want zoals tijdens de voorstelling in de buik van de volle vuilkar klonk: “Bekijk de dingen van de andere kant. Dan weet je pas met wie je te maken hebt.”