Erfgoedpluim voor Koster Brock

‘Na tien jaar herinneren ze zich nog het glas met afgehakte vingers’; Rooise kinderen duiken letterlijk de historie in.


SINT-OEDENRODE – Staand op zijn sokkel ontwaakt koster Adriaen Cornelis Brock terwijl kinderen de historie van Sint-Oedenrode bezingen. Hij is verbaasd. Waarom dragen de kinderen geen klompjes en zwarte kleding? Het is immers 1832?

Koster Brock schreef met zijn kroontjespen honderden pagina’s Rooise geschiedenis. Daaruit ontstond het koster Brock-project. Leerlingen van de basisscholen maakten woensdag via dat project kennis met het Rooise erfgoed. Vrijwilligers verkleed als baron, smid, pastoor, veldwachter of de heilige Oda spelen hun rol in kasteel Henkenshage, de smederij, de voormalige zuivelfabriek of een van de zeven andere locaties in het centrum.

Jan van Eerd begon zijn acteerwerk als koster van de Knoptoren. ,,Het is prachtig om de geschiedenis van de Knoptoren te vertellen, de kinderen mee naar boven te nemen en hun enthousiasme te horen over het uitzicht. De laatste jaren ben ik veldwachter Lavrijssen die het bloederige verhaal vertelt van de moord in 1919 op de directeur van de voormalige zuivelfabriek Sint-Oda.”

,,Amsterdamse detectives wilden vingerafdrukken van de vermoorde directeur. Maar de plattelandsveldwachter kende het begrip ‘vingerafdruk’ niet, sneed tien vingers af en stuurde deze naar Amsterdam. Ik wijs kinderen erop dat dit voorbeeld van verkeerd taalgebruik nog altijd op de politieopleiding gebruikt wordt en hoe belangrijk juiste communicatie is. De kinderen luisteren met spanning en na tien jaar herinneren ze zich nog de glazen pot met wortels die ik in plaats van de replica laat zien. Eng? Ja, maar er was in 1919 wel een roofmoord gepleegd. Deze aanschouwelijke manier van geschiedenis werkt beter dan tien geschiedenisboeken.”

Van de elf kinderen overleden er vijf door kinderziektes, er waren geen medicijnen

Dat beaamt vrijwilligster Sonja van Heesch: ,,Het is zó belangrijk dat kinderen weten hoe onze voorouders leefden.” Haar drie kinderen herinneren zich nog het smidsvuur, brachten een hoefijzernagel mee en voelden de kilte van de boevencel in het gemeentehuis.

Met poffer en zes kledinglagen vertellen Bertje en Leentje in de tuin van de Paulusgasthuisjes over hun elf kinderen. ,,Vijf overleden er door kinderziektes, er waren geen medicijnen. En Bertje stond ’s ochtends om vier uur op en maakte de kachel aan voor hij lopend naar zijn werk ging in Uden.”

Tanden schrobben met ‘wonderpoeder’

Smid Hans Heunks ging vooraf naar acht basisscholen en bereidde kinderen voor op dit dagje geschiedenisles in de openlucht. ,,We brainstormden over de leeftijd waarop kinderen gevoelig zijn voor de geschiedenis van het lokale erfgoed. We hielden rekening met de spanningsboog en interesse en kozen voor groep vijf.”

,,Op de tien locaties doen de kinderen actief mee. In de smidse schrobben ze bijvoorbeeld hun tanden met ‘wonderpoeder’. Hoe? Ze dopen hun vingers in de zoutpot. Vies? Da’s maar even. De gebakken wentelteefjes spoelen de zoutsmaak weg.”

Wethouder Johan van Gerwen van Meierijstad reikte de Erfgoedpluim - een oorkonde en een kunstwerk in de vorm van een schaal - uit aan André van de Warenburg, een van de kartrekkers.
De pluim is een waardering voor personen en/of organisaties die zich inzetten voor het behoud en herstel van het waardevolle materiële en immateriële erfgoed in Meierijstad.

Bron en tekst: Eindhovens Dagblad d.d. 15-04-2024, Corrie Bekkers
Groepsfoto acteurs: Jos van Nunen