Wat is goed en fout? En wie bepaalt dat eigenlijk?  In de voorstelling ‘De Meierij Processen’ van de Werkgroep Dodenherdenking Veghel komen tal van morele dilemma’s aan bod.

En dat is nuttig want: “Er zijn zó veel meningen. Maar een verhaal heeft áltijd twee kanten.”

Terwijl de muziek van Schindler’s List speelt, druppelen alle tweedejaars leerlingen van het Fioretti College in Veghel de Grote Zaal binnen van Blauwe Kei, Theater aan de Noordkade. Ze doen op deze dinsdagochtend mee aan een pilot: voor het eerst wordt de voorstelling van de Werkgroep Dodenherdenking Veghel, die jaarlijks op 4 mei gespeeld wordt, óók vertoond voor scholen. “Ieder jaar hopen we met onze voorstelling ook jongeren te bereiken”, vertelt Pieter Verhoeven van de werkgroep. “Maar 4 mei valt altijd in de meivakantie. We zijn dus heel blij met deze extra voorstelling. Het is belangrijk dat jongere generaties in aanraking komen met dit soort verhalen uit de Tweede Wereldoorlog. Met deze voorstelling prikkelen we jongeren met morele dilemma’s binnen de context van hun eigen lokale omgeving. Het verhaal is bovendien heel herkenbaar voor jongeren; we hebben het echt naar het nu getrokken.”

Vloggen over smoothies
Dat het verhaal naar het nu getrokken is, wordt meteen in het begin van de voorstelling al duidelijk. Het verhaal gaat over twee zussen, van wie er eentje een vlog heeft over smoothies. In de drie kwartier die volgen, leren we deze zussen beter kennen. En we leren over hun betovergrootvader, Joris Mastelein uit Mariaheide: een fictief personage, gebaseerd op een persoon die echt bestaan heeft. Uit dossiers blijkt dat hij verdacht werd van collaboratie met de Duitsers. Maar is dat waar? Was Joris Mastelein ‘goed’ of ‘fout’? Die vraag blijft de hele voorstelling centraal staan.

“Je zag hoe snel je veroordeeld wordt via socials. Terwijl ze niet het hele verhaal kennen!”

Daarbij wisselen het heden en het verleden elkaar af. Als kijker switch je tussen de Meierij Processen, in 1947, en het nu. Met toneel en dans worden de leerlingen verleid om zélf na te denken. Wat als je voor de keuze komt te staan om één persoon ‘op te geven’ om er vijf te redden? Kun je oordelen over iemand als je zelf niks durfde te doen? Doordat de volgers van de zussen in de moderne tijd reageren op de ontdekkingen over het verleden, wordt pijnlijk duidelijk hoe snel en gemakkelijk mensen hun mening klaar hebben. Maar is het wel nodig om te oordelen?

Wie doet wat en wie doet niks?
Daarop wordt dieper ingegaan in het nagesprek: “Je zag hoe snel je veroordeeld wordt via socials”, zegt een meisje. “Terwijl ze niet eens het hele verhaal kennen!” Eén van de docenten zegt: “Het is heel belangrijk dat beide kanten toegelicht werden. En ook de vraag ‘wie dóét wat en wie doet niks?’ vond ik een mooie.” En een andere docent: “Er zijn zo veel meningen, maar een verhaal heeft áltijd twee kanten. Het is goed om dat mee te nemen, júíst in het nu.”

Er is herkenning bij de leerlingen in de zaal dat het soms heel moeilijk is om keuzes te maken. En er is enthousiasme. Zo worden het moment dat de nazi’s kwamen, het dansen (“want ze kunnen heel goed dansen!”) en het moment dat de oma van de meiden een ‘crash-out’ kreeg genoemd als momenten die de leerlingen gaan onthouden.

Voorstelling met impact
“Ik verwacht dat deze voorstelling veel impact heeft gemaakt”, zegt Tom Wonders, docent op het Fioretti College. “Het lokale spreekt heel erg aan; het ging op een gegeven moment over Mariaheide, en dat is natuurlijk heel herkenbaar. Daarnaast is het goed voor onze leerlingen om te zien wat een verleden doet met de toekomst en hoe snel er online, maar ook offline, geoordeeld wordt. Het is ook goed dat ze zien dat niet alles zwart-wit is. Dat je in bepaalde situaties een keuze moet maken zonder dat je eigenlijk een keuze hébt. Hier kunnen we in onze lessen zéker op terugpakken. Ik vond het ook mooi om te zien dat er op een gegeven moment een omslag kwam in de sfeer in de zaal. Het dansen vonden veel leerlingen ingewikkeld, maar toen de aanklager begon te praten, werden ze echt in zijn verhaal gezogen. Tijdens de stiltes die hij liet vallen, hoorde je hélemaal niemand. Hoe bijzonder!”