Een Doe-orgel in de klas...
MuziekTechniekErfgoed

De klas is in vijf groepen verdeeld: een groep is bezig met de opbouw van een houten frame, twee groepen sorteren allereerst open en dichte pijpen om daarna per groep de pijpen op lengte te leggen. Daarginds zijn kinderen druk bezig om 24 genummerde haakjes op volgorde te leggen, terwijl in de laatste groep 24 toetsen gerangschikt worden. Wat moet dit worden? Waar zijn die kinderen mee bezig? Onder begeleiding van een vakdocent muziek, of een vrijwilliger, zijn ze voorbereidendingen aan het treffen om samen een Doe-orgel in elkaar te zetten. Het Doe-orgel van Orgelkids (zie www.orglekids.nl) is namelijk een ingenieus bouwpakket. In twee handige, stevige tassen zitten allemaal losse onderdelen waarmee kinderen zélf een orgel in elkaar kunnen zetten. De voorbereidende taken worden, zoals hiervoor beschreven, over groepjes verdeeld. Daarna wordt door de leerlingen alles samengebracht in het raamwerk: de magazijnbalg, de blaasbalg, de windlade, de toetsen, de haakjes en tot slot de pijpen. En dan: spelen maar! 

Kenmerken van het orgelproject:

  1. Vakoverstijgend: de vakgebieden muziek, geschiedenis, techniek, natuurkunde en levensbeschouwing hebben allemaal raakvlakken met dit project.
  2. Leerstofvervangend: afhankelijk van waar het accent op komt te liggen is het project in min of meerdere mate leerstofvervangend voor een van de onder punt 1 genoemde vakgebieden.

Er zijn ter voorbereiding van een bezoek in de klas met het Doe-orgel twee lesbrieven beschikbaar, met daarin allerlei afbeeldingen van bijvoorbeeld voorlopers van het moderne pijporgel en directe links naar educatieve, leerzame, maar soms ook leuke, verrassende YouTube-filmpjes. 

Deze lesbrieven kennen een korte en een lange versie.

  • De lange versie gaat uit van een verhaal dat door de groepsleerkracht op geheel eigen wijze en naar eigen inzicht verteld kan worden. Om het verhaal op een praktische manier en op het juiste moment te verlevendigen met plaatjes komt de korte versie ook uitstekend van pas !
  • De korte versie is heel praktisch van aard en kan zonder al te veel voorbereiding in de klas via een digibord worden ingezet. 

Het project bestaat uit verschillende onderdelen. De leerkracht kan zelf kiezen hoeveel tijd er besteed wordt aan voorbereidende en verwerkende opdrachten. Les 3 en 4 vormen de kern van het project. Bij het boeken wordt de les met het Doe-orgel vastgelegd. In overleg kan het tijdstip van deze les worden aangepast. In overleg wordt er een datum geprikt voor een bezoek aan de kerk, waarbij standaard 13:00 uur als aanvangstijd wordt gehanteeerd in verband met een mogelijke uitvaart 's ochtends.

  1. les 1 (max. 60 min):   De geschiedenis van het orgel in algemene zin (vanaf de rietstengel tot het hedendaagse pijporgel).
  2. les 2 (max. 60 min):   Heel globaal en algemeen, maar vooral kort: aandacht voor Heilige Huisjes, vroeg Christelijke muziek, de intrede van het orgel in de Katholieke en Protestantse kerken, de bouw van een orgel (technisch), de werking van een orgel (natuurkundig),              de geschiedenis van het orgel in de nabijgelegen te bezoeken kerk.
  3. les 3 (ruim 60 min):   Het Doe-orgel komt in de klas.
  4. les 4 (rondleiding in kerk = 60 min):   De afsluiting van het project bestaat uit een bezoek aan een kerk in de nabijheid van de school om naar een écht pijporgel te gaan kijken. Een groot kerkorgel werkt namelijk precies hetzelfde als het Doe-orgel ! Het blijft echter niet bij kijken alléén, het orgel zal ter illustratie ook bespeeld worden. 

Als er gekozen wordt voor een bezoek aan een kerk in de nabijheid van de school dan wordt er in lesbrief 2 een verhaal geschreven gebaseerd op de lokale geschiedenis van kerk en orgel, net zo lang totdat er voor iedere locatie binnen Meierijstad een eigen historisch verhaal klaar staat.

Reacties van de twee groepsleerkrachten die mee hebben gedaan aan het pilotproject in Schijndel:

"De orgelles van vandaag van Jan was top. Wat leuk om met elkaar een klein orgel in elkaar te zetten. De kinderen waren erg betrokken en gingen enthousiast naar huis. Doordat het orgel stap voor stap in elkaar gezet werd, is het voor de kinderen (en voor mij!) een stuk duidelijker geworden hoe een orgel nu echt werkt. Wat leuk dat de kinderen erop mochten spelen."

"Het project is vakoverstijgend, leerstof vervangend en ook héél leuk om met je klas te doen!"

Reactie van de begeleider,  Jan Buil:

"Wat mij vooral is bijgebleven is het enthousiasme van de leerkrachten over de lesbrieven en het enthousiasme bij vrijwel alle leerlingen tijdens de les. Sommigen kwamen mij zelfs hoogst persoonlijk bedanken voor de fijne les!"

De Stichting Smitsorgel Heilige Servatiusker heeft, dankzij subsidies van het Prins Bernhard Cultuurfonds en de Stichting P.A. Verhagen, alsmede sponsorbijdragen van SOS700 en de Rabobank Hart van de Meierij, een Doe-orgel kunnen aanschaffen. Dit Doe-orgel is om niet voor onbepaalde tijd in bruikleen gegeven aan Culturrkade Meierijstad, opdat in eerste instantie alle basisscholen in Meierijstad, maar in tweede instantie ook het voortgezet onderwijs, kosteloos aan dit orgelproject kunnen deelnemen.

Ontwikkeld voor Groep 6, Groep 7, Groep 8
Rol leerlingen Actief, Receptief
Maximaal aantal klassen 1
Maximaal aantal deelnemers 30
Kosten U dient ingelogd te zijn om de kosten in te zien.
Locatie Op school en dichtstbijzijnde kerk met orgel
Tijdsinvestering Lesbezoek en bezoek orgel in de kerk 120 minuten
Benodigde ruimte klaslokaal
Het is niet de bedoeling dat (rij-)ouders / verzorgers de activiteit bijwonen.